Aynı enflasyonu kadınla erkek neden farklı hissediyor? Erkek Merkez Bankası başkanı, aldığı kararla anılırken, herhangi bir Merkez Bankasının kadın başkanı ağzıyla kuş tutsa da kararına kendi imzasını koyamıyor, kurumun gölgesinde kalıyor? Prof. Dr. Selva Demiralp’in araştırmaları ekonominin rakamdan ibaret olmadığını; dilin, güvenin ve yaşanmışlığın da fiyatlar kadar belirleyici olduğunu gösteriyor.
Kadın olduğum için mi bu başlığı attım; yoksa yanıtın “erkek” olduğunu düşündüğüm için mi bir kadın iletişimci olarak konuyu gördüm? Nereden baktığımız konusuna asılı kalmadan, yanıt açık; ekonominin dili ve hikayesi büyük ölçüde erkek.
Enflasyon, kahve edebiyatına kadar nüfuz etmiş bir ekonomik terim. Hayat pahalılığını kayda geçiren teknik bir gösterge. Günümüz Türkiye’sinde tabii ki çok daha fazlası! Nasıl olmasın aynı ürünü neredeyse her gün bir öncekinden daha yüksek fiyata aldığımızı belgeleyen, ne kadar fakirleştiğimizi yüzümüze çarpan bir barometre hüviyetinde.
Kariyerini, bu veriyi anlamlandırmak üzere geliştirmiş Merkez Bankası politikaları üzerine başarılı bir meslek hayatı inşa etmiş olan akademisyen Prof. Dr. Selva Demiralp’le enflasyon konuşmak üzere buluştum. Ama nasıl… Söyleşi rica ederken, görüşmenin, hemen her gün bir yenisini yaptığı teknik ekonomi söyleşilerinden fazlası olmasını arzuladığımı söyledim. Enflasyonun acı veren rakamların dışında ne anlattığına bakmak istediğimi de ifademe yerleştirdim. Hoşuna gitmiş olmalı, farklı-kadınca ve insancıl bir ekonomi talebim, söyleşiyi gerçekleştirdik.
Karşıma para politikası dışında tam da istediğim çıktı; kadın, erkek, medya, güven, eğitim ve yapay zekâyla iç içe yaşayan bir Türkiye ve ekonomisi.
Önce rakamlar: Demiralp tahminlerini güncelledi
Demiralp, ekonomik gösterge tahminlerini güncellediğini söyledi. Aralık 2025’te 2026 sonu için yüzde 23 enflasyon beklediğini ifade etmişti. İran-ABD arasında savaş başlamadan önce bile enflasyonun, sene başında öngördüğünden daha yapışkan seyrettiğini ifade etti. Revize etmenin kaçınılmazlığını vurguladı. Bugün yıl sonu beklentisi yüzde 30 civarında; büyüme tahmini yüzde 3. Cari açık için 45-50 milyar dolar öngörüyor.
Bu tahminler savaşın uzamayacağı ve enerji fiyatlarının savaş öncesi seviyelere döneceği varsayımına bağlı. Demiralp’in okuması, Başkan Trump’ın Kasım ara seçimlerine benzin fiyatlarını yükselten uzun bir İran savaşıyla gitmek istemeyeceği yönünde. “Ekonomik akıl bunu söylüyor” diyor ve siyasetin her zaman ekonomik akılla ilerlemediğini not ediyor.
Başlangıca dönemeyecek kadar yanılmış olmak
Asıl ağır cümlesi şöyle: “Türkiye son üç yıldır ilerlemiyor, Eylül 2021 sonrasında uygulanan politikaların hasarını telafi etmeye çalışıyor. Mayıs 2023’ten bu yana faiz 40 puandan fazla artırıldı. Buna rağmen enflasyon yüzde 32 civarında; riskli politikalara başlanırken yüzde 20 düzeyindeydi. Başlangıç noktasına bile dönemedik.”
Yanlış kararın faturası yalnızca bugünkü rakam değil, kaybolan güven. İnsanlar “Yarın aynı politikalara yeniden dönülmeyeceği ne malum?” sorusuna tatmin edici yanıt bulamıyorsa beklenti çıpalanmıyor. Beklenti çıpalanmayınca enflasyon yapışkanlaşıyor. İktisatçının tahminini değiştirmesi zayıflık değil; varsayım bozulduğunda fikrini düzeltebilmek bilimsel dürüstlüğün kendisi.
Veri, akademisyenin en güzel ödülü
Koç Üniversitesi Ekonomi Bölümü öğretim üyesi Demiralp, kariyerine ABD Merkez Bankasının Guvernörler Kurulu’na giren ilk Türk ekonomist olarak başladı. Yapı Kredi Ekonomik Araştırmalar Kürsüsü Başkanlığı’nı yürütüyor; BBC Türkçe için analizler kaleme alıyor, görüşleri uluslararası basında yer buluyor.
2024’te başlattığı Koç Üniversitesi Hanehalkı Enflasyon Beklenti Anketi, aylık 2.500-3.000 kişiye ulaşan ve Türkiye’yi temsil eden bağımsız bir veri kaynağı. Ortalama rakamın ötesine geçiyor; cinsiyet, eğitim, gelir ve bölge farklarını izliyor. Demiralp’in ifadesiyle, “Bir akademisyen için en güzel ödül elinde veri olması.” Çünkü ölçemediğiniz davranışı açıklayamaz, açıklayamadığınız soruna politika üretemezsiniz.
Demiralp’in araştırma yaklaşımında akademik merakla toplumsal fayda birbirinden ayrılmıyor. Son yıllarda yönünü, kendi sözleriyle, “bilim bilim içindir” anlayışından “bilim toplum içindir” çizgisine çevirmiş. Rakamı üretmek kadar topluma anlatmayı da akademik sorumluluğun parçası görüyor.
Aynı enflasyon, iki dünya
Temmuz 2026 verisine göre hane halkının gelecek 12 aya ilişkin ortalama enflasyon beklentisi yüzde 45. Kadınlarda yüzde 45, erkeklerde yüzde 44. Bir puanlık fark küçük görünebilir; aldatıcı. Nedenine bakıldığında Türkiye dünya literatüründen ayrışıyor.
Yaygın açıklama, kadınların market alışverişini daha çok üstlendiği ve oynak fiyatları daha sık gördüğü için enflasyonu daha yüksek tahmin ettiği yönünde. Ankette ilk kez sorulan “Hanede alışverişi kim yapıyor?” sorusu da elektronik eşya ve akaryakıt dışındaki hemen her kategoride kadını işaret ediyor. Ne var ki ekip alışveriş yükünü kontrol ettiğinde fark kaybolmuyor.
Asıl şaşırtıcı bulgu ise Türkiye’de yüksek enflasyon beklentisi bildiren kadınların finansal okuryazarlığı ve verdikleri rakama güveni daha yüksek. Eğitim seviyesi yükseldikçe kadınlar daha yüksek ve daha kendinden emin tahminler yapıyor. Düşük eğitim ve düşük güven grubunda kadın-erkek farkı ortadan kalkıyor. Yüksek beklenti bilgisizliğin değil, bilginin ve özgüvenin işareti olabilir.
Evin görünmeyen iktisatçısı
Kadın, artmayan gelirle yükselen fiyatlar arasında sınırlı bütçeyi yönetirken evin görünmeyen iktisatçısına dönüşüyor. Akşam sofraya yemek koyabilmek için muadil ürün arıyor; önce lüks saydığı harcamaları kısıyor, isteklerden ihtiyaçlara çekiliyor. Bir ürünün gramajının ne zaman küçüldüğünü, aynı paranın hangi hafta ne kadar azaldığını biliyor.
Resmî istatistiklerde kadınların yalnızca üçte biri işgücünde görünüyor. Oysa ücret almadan yürüttükleri bütçe, bakım ve ev içi emek hanenin ayakta kalmasını sağlıyor. Kadın enflasyonu uzaktan izlemiyor; her gün yeniden hesaplıyor. Kadınla erkek aynı istatistiğe baksa da aynı ekonomik gerçekliğin içinde yaşamıyor.
Evde de tepede de ayrışma
Cinsiyet farkı evin bütçesinde başlayıp para politikasının en üst katına kadar çıkıyor. Demiralp, Sevcan Yeşiltaş ve Zeynep Şenyüz’le birlikte Merkez Bankası başkanlarının cinsiyetine göre medyanın dilinin nasıl değiştiğini ölçüyor.
Amerikan basınını inceleyen ilk çalışma istatistiksel olarak anlamlı bir ayrım buluyor. Başkan erkekse karar doğrudan isme yazılıyor: “Powell açıkladı”, “Bernanke yaptı.” Başkan kadınsa Janet Yellen’ın adı geri çekiliyor; “Fed açıkladı” deniyor. “Kararlı”, “güçlü”, “cesur” gibi otorite bildiren sıfatlar da erkek başkanlar için daha cömert kullanılıyor.
Dil küçük bir ayrıntı değil. Karar kişiye yazıldığında lider büyüyor; kuruma yazıldığında kişi silikleşiyor. Görünürlük ve kariyer sermayesi etkileniyor. Üstelik sonuç burada bitmiyor. Merkez Bankasının amacı hanehalkının beklentisini etkileyip çıpalamaksa, medyada daha güçlü betimlenen başkanın mesajı da daha etkili oluyor. Erkeğin gücünü büyütüp kadının gücünü sessizleştiren dil, sonunda Merkez Bankasının etki gücüne kadar ulaşıyor.
Araştırmanın önündeki soru şu: Bu yalnızca bir Janet Yellen hikâyesi mi, yoksa genel bir örüntü mü? Bu nedenle örneklem Avrupa Merkez Bankasında Christine Lagarde, Rusya Merkez Bankasında Elvira Nabiullina ve TCMB’de Hafize Gaye Erkan dönemini kapsayacak biçimde genişletiliyor. Veri toplama sürüyor.
Enflasyon kelimesinin kendisi yetiyor
Demiralp’in Oxford Üniversitesi’nden Orkun Saka ve Purdue Üniversitesi’nden Michael Weber’le yürüttüğü medya araştırması başka bir şaşırtıcı sonuç veriyor. Bir televizyon kanalında enflasyondan söz edilme sıklığı ayda ortalama dört-beş kereden sekize çıktığında, o kanalı izleyenlerin beklentisi yaklaşık altı puan yükseliyor. Haberin “enflasyon düşecek” ya da “enflasyon yükselecek” demesi sonucu değiştirmiyor.
Çalışma yalnızca haber yoğunluğuyla beklenti arasındaki ilişkiye bakmıyor. Sekiz bin kişinin katıldığı deneyde bir gruba olumlu, bir gruba olumsuz enflasyon haberi gösteriliyor; kontrol grubuna içerik verilmiyor. Beklenti haberden önce ve sonra ölçülüyor. Bulgular, içeriğin tonundan çok kaynağa duyulan güvenin ve kelimenin yarattığı çağrışımın etkili olduğunu gösteriyor.
Katılımcıların yarıdan fazlası beklentisini ekonomistlere, Merkez Bankasına ya da siyasetçiye göre değil, “kendi tecrübelerime göre” oluşturduğunu söylüyor. Enflasyon kelimesi duyulduğu anda haberin yorumu değil; mutfak, kira, okul ve faturanın hafızası devreye giriyor.
Kutupların uçlarında duran izleyici kendi kanalına daha bağışık. Medya etkisi, nötr kanalları izleyenlerde daha belirgin. Bu sonuç iletişim açısından rahatsız edici derecede önemli: Enflasyonu düşürme vaadiyle bile sürekli konuşmak beklentiyi besleyebilir. Yüksek enflasyon toplumunda kelimenin tonu değil, hafızayı kaç kez uyandırdığı önem kazanıyor.
Kürsüde azlık, işgücünde yarım katılım
Dünyada 180’den fazla Merkez Bankasının yalnızca 23’ünü kadınlar yönetiyor. Nobel İktisat Ödülü 1969’dan bu yana yaklaşık 100 kişiye verildi; kadınların sayısı üç: Elinor Ostrom, Esther Duflo ve Claudia Goldin. Goldin, ödülü kadınların işgücüne katılımının iki yüzyıllık tarihini ortaya koyan çalışmasıyla aldı. Ödülün konusu bile kadınların ekonomide neden eksik kaldığını anlatıyor.
Türkiye’de işgücüne katılım erkeklerde yüzde 70,7, kadınlarda yüzde 35,4. Neredeyse iki kat fark var. 15-24 yaş grubunda işsizlik erkeklerde yüzde 10,4, kadınlarda yüzde 17,3. Kadın işgücüne daha az katılıyor; katıldığında daha kırılgan bir zeminde duruyor. Türkiye’nin kullanılmayan en büyük kaynağı hâlâ kadın işgücü.
Yapay zekâ bu uçurumu kendiliğinden kapatmayacak. Dünya Bankası çalışmasına göre Türkiye’de işlerin yaklaşık yüzde 41’i yapay zekâ etkisine açık; bilgi-iletişim ve eğitimde oran yüzde 52’ye çıkıyor. Kadınların yoğunlaştığı idari işler, muhasebe ve büro görevleri otomasyona en açık alanlar arasında. Eğitim ve beceri politikası kurulmazsa teknoloji mevcut eşitsizliği hızlandırabilir.
Demiralp’in uyarısı yalnızca kaç kişinin işini kaybedeceğiyle ilgili değil. İşgücünün niteliğiyle işverenin aradığı beceri arasındaki mesafe kapanmazsa yapısal işsizlik büyüyecek. Üretim yapısı değişmeden, yeni teknoloji verimliliğe dönüşmeden para politikası da bir noktada tıkanacak. Faiz tek başına ithal ara malına bağımlı ekonomiyi dönüştüremez.
Rakamın da öznesi var
Ekonomi steril ve soğuk rakamlardan ibaret değil. Rakamı kim üretiyor, kim açıklıyor, kim yaşıyor ve kimin adına konuşulduğu sonucu değiştiriyor. Erkek başkan kararıyla birlikte anılıyor; kadın başkan kurumun arkasında kalıyor. Kadın tüketici enflasyonu daha yüksek görüyor; daha az bildiği için değil, çoğu zaman bütçeyi daha yakından izlediği ve söylediği rakama daha çok güvendiği için.
Başlıktaki soruya dönersek: Ekonominin cinsiyeti olur mu? Olmaması gerekir. Ama bugün var. Karar masasındaki temsil oranında, işgücüne katılımda, medyanın seçtiği öznede, kullandığı sıfatta ve aynı fiyat artışının evin içinde kimin omzuna nasıl yüklendiğinde var.
Mesele kadınların ekonomiyi erkeklerden daha “duygusal” okuması değil. Tam tersine, kimin gerçeğe daha yakından baktığı. Aynı rakamın içinde iki ayrı hayat varsa ekonomi politikası yalnızca ortalamayı değil, o hayatları da görmek zorunda. Yoksa rakam doğru kalır; hikâye eksik.
Enflasyon; Rakamlar ile İnsanlar
Prof. Dr. Selva Demiralp’le Koç Üniversitesi Hanehalkı Enflasyon Beklenti Anketi üzerine konuşurken, konu dünyanın en köklü tüketici araştırmalarından -yaklaşık 80 yıldır süre giden; İ”nsanların ne kadar parası olduğu kadar, o parayla ne yapmayı düşündüğü de ekonomiyi belirler mi?” sorusu – Michigan Üniversitesi’nin Surveys of Consumers araştırmasına referans verdik. Çalışma, 1946’da ekonomist ve psikolog George Katona tarafından başlatıldı.
Hikayesi; İkinci Dünya Savaşı sona ermiş, Amerikan hanelerinin elinde savaş yıllarında biriken önemli miktarda tasarruf kalmıştı. ABD Merkez Bankası bu paranın nereye gideceğini öğrenmek istiyordu: Haneler tasarruflarını koruyacak mı, yoksa savaş boyunca erteledikleri otomobil, ev ve dayanıklı tüketim mallarına mı yönelecekler?
Gelir Aynı; Davranış Farklı
Dönemin iktisat anlayışına göre gelir, tasarruf ve varlıklar “sert”; güven, niyet ve beklenti “yumuşak” veri olarak kabul görüyordu. Aynı gelire sahip iki insanın gelecek algısı nedeniyle tamamen farklı kararlar alabileceğini savunan Katona’ya göre, biri güvenip borçlanabilir, diğeri korkup harcamayı kesebilirdi.
Araştırmaya eklenen beklenti sorularının ekonomik hareketleri açıklama gücü görülünce Fed de sonuçlarla ilgilenmeye başladı. “Yumuşak veri”, zaman içinde ABD ve OECD öncü gösterge sistemlerine giren ekonomik referansa dönüştü.
Michigan neyi ölçüyor?
Michigan araştırması her ay yaklaşık 1.000 kişiyle yapılan ankette kişisel mali durum, gelir, işsizlik, faiz, genel ekonomik görünüm, kamu politikalarına güven ve büyük satın alma koşulları birlikte izleniyor. Yaklaşık 50 çekirdek sorudan üç temel gösterge çıkıyor:
- Tüketici Duyarlılık Endeksi,
- Mevcut Ekonomik Koşullar Endeksi,
- Tüketici Beklentileri Endeksi.
Katılımcıya gelecek bir yılda fiyatların ne kadar değişeceği soruluyor. 5- 10 yıllık uzun vadeli beklenti de ölçülüyor.
Beklenti ne zaman enflasyona dönüşüyor?
Fiyatların hızla artacağına inanan tüketici alışverişi öne çekebiliyor. Çalışan daha yüksek ücret isteyebiliyor. Şirket gelecekteki maliyeti bugünkü fiyatına ekleyebiliyor. Ev sahibi kirayı beklenen enflasyona göre belirleyebiliyor. Henüz gerçekleşmemiş enflasyon bugünkü kararlara girdiğinde beklenti tahmin olmaktan çıkarak; fiyat artışını besleyen unsurlardan birine dönüşüyor.
Yüksek enflasyon beklentisi bazı tüketicileri hemen harcamaya iterken belirsizlik duygusu ağır basanları tasarrufa yöneltebiliyor. Aynı haber, gelirine, bilgisine ve güven düzeyine göre farklı sonuç yaratabiliyor.
Örneğin; Cleveland Fed’in karşılaştırmasına göre fiyat değişimine odaklanan soru, enflasyon sözcüğü kullanılan sorudan ortalama yaklaşık 0,75 puan daha yüksek beklenti doğuruyor. Michigan araştırması 2024’te telefondan internet tabanlı uygulamaya geçti. Paralel testlerde çevrim içi yanıtların bazı dönemlerde telefonla alınan beklentilerden birkaç puan yüksek çıktığı görüldü. Soru dili, örneklem, görüşme yöntemi, uç değerler ve kullanılan istatistik bilinmeden rakam tek başına fazla şey söylemiyor.
Resmî sepet ile zihindeki sepet
Tüketici fiyat endeksi temsili bir mal ve hizmet sepetine dayanıyor. Her kalem, ortalama tüketim içindeki payı kadar ağırlık taşıyor.İnsan zihni bu hesabı yapmıyor.
Haftada birkaç kez alınan ekmek, süt, sebze ya da kahvenin fiyatı, birkaç yılda bir alınan pahalı üründen daha görünür hale geliyor. Tüketici fiyatları harcama payına göre değil, karşılaşma sıklığına göre hatırlayabiliyor.
Chicago Booth araştırmacıları bu ilişkiyi görmek için Nielsen panelindeki 90 binden fazla hanenin gerçek alışveriş kayıtlarını beklenti anketleriyle eşleştirdi. Hangi ürünün hangi fiyata, nereden ve ne sıklıkta alındığı izlendi. Her hane için kişisel market enflasyonu hesaplandı.
Michigan ve Diğerleri
- Avustralya’da Melbourne Üniversitesi bünyesindeki Melbourne Institute, 1993’ten beri aylık tüketici enflasyon beklentisi araştırması yürütüyor. Yaklaşık 1.200 haneye dayanan araştırma, gelecek 12 aylık beklentiyi cinsiyet, yaş, eğitim, gelir, meslek, ev sahipliği, siyasi tercih ve bölgeyle birlikte inceliyor.
- Hollanda’daki DNB Household Survey yine 1993’ten beri devam ediyor ve Tilburg Üniversitesi bünyesindeki CentERdata tarafından yönetiliyor. Gücü panel yapısından geliyor: Aynı haneler yıllar boyunca izlenebiliyor. Anket cevapları, anonimlik korunarak gelir, servet, varlık, borç ve mortgage kayıtlarıyla eşleştirilebiliyor.
- Kâr amacı gütmeyen Amerikan The Conference Board, özel araştırma şirketi Toluna’nın paneliyle tüketici güveni, harcama planları, faiz, hisse fiyatları ve enflasyon beklentilerini aylık izliyor.
- Birleşik Krallık’ta Citi–YouGov araştırması kısa ve uzun vadeli beklentileri takip ediyor; sonuçları İngiltere Merkez Bankası’nın faiz tartışmalarına girebiliyor.
- Türkiye’de veri alanı genişliyor. Koç Üniversitesi Hanehalkı Enflasyon Beklenti Anketi, aylık yaklaşık 2.500–3.000 kişiye ulaşıyor. BETAM, KONDA ve TCMB’nin hanehalkı araştırmaları da farklı yöntem ve kırılımlarla tabloyu tamamlıyor. Birden fazla araştırmanın farklı sonuç üretmesi, yöntemlerin beklentiyi nasıl değiştirdiğini anlamak için fırsat.
Ekonominin Görmediği “Yarım”; Kadın penceresinden kısa bir bakış
Ekonomi tartışmaları genelde faiz, büyüme ve cari açık üzerinden yürür; kimin bu tabloya nereden baktığı sorusu çoğu zaman arka planda kalır. Oysa güncel verilere bakıldığında tekrar eden tek bir ayrıntı var: kadın, karar alma kürsüsünden de, teknolojinin tasarım masasından da, işgücü piyasasının merkezinden de sistematik olarak uzakta duruyor.
Dünyada bugün 180’i aşkın ülkenin merkez bankası başkanları arasında kadın sayısı henüz 23 — üstelik bu rakam son on yılda ancak birkaç puan ilerleyebildi, yani parayı yöneten kürsüde kadının payı, dünya ekonomisinin kendisinden bile daha yavaş büyüyor. İktisadın en üst mertebesinde tablo farklı değil: Nobel Ekonomi Ödülü’nün 1969’dan bu yana dağıtıldığı yaklaşık yüz isimden yalnızca üçü kadın — ve bu üçten birinin, Claudia Goldin’in 2023 ödülü, tam da kadınların iki asırlık işgücü tarihini gün yüzüne çıkarmasına verildi. Sanki kadın sesi, iktisatta ancak kendi hikâyesini anlattığında ödüllendiriliyor.
Teknolojinin geleceği tartışılırken tablo pek değişmiyor. Yapay zekâyı bugün kimin inşa ettiğine bakıldığında karşımıza çıkan alan, mühendislik kadar erkek ağırlıklı: küresel yapay zekâ iş gücünün beşte biri kadar bir kesimi kadın, STEM’in genelinde bu oran ancak üçte bire çıkabiliyor. Bu asimetrinin bir bedeli de var — otomasyonun iş kaybı riski kadında erkeğe kıyasla neredeyse iki katına çıkıyor, üstelik kadınlar üretken yapay zekâ araçlarını kullanmaya da erkeklerden belirgin ölçüde daha isteksiz görünüyor. Yani teknolojiyi tasarlayan azınlıkta da, o teknolojinin bedelini ödeyecek çoğunlukta da kadının payı aynı yönde bir eğri çiziyor.
Türkiye’nin kendi tablosu, bu küresel örüntünün daha keskin bir versiyonu. En güncel işgücü verileri, katılımda erkekle kadın arasındaki makasın hâlâ neredeyse iki katı bulduğunu, genç işsizlikte de kadının erkeğin belirgin ölçüde önünde seyrettiğini gösteriyor. Dünya Bankası’nın yakın zamanda yayımladığı bir çalışma notu da bu tabloyu bir uyarıyla tamamlıyor: kadının ne eğitimde ne istihdamda kaldığı oran OECD ortalamasının üzerinde seyrediyor ve bu, raporun kendi ifadesiyle başlı başına bir sosyal risk. Katılımın azlığı bir yana, katılabildiğinde de kadının konumu daha kırılgan — yaratılan yeni istihdamın önemli bir bölümü güvencesiz ve düşük nitelikli kategoride toplanıyor.
Bu tablo bir araya geldiğinde ortaya çıkan resim, kadının ekonomiye ‘daha az’ katıldığı değil, ekonominin kendisinin kadını görmekte hâlâ zorlandığı bir resim. Kürsüde, laboratuvarda, işgücü piyasasında tekrarlanan aynı örüntü, aslında tek bir soruya işaret ediyor: politikalar tasarlanırken masada kim var, kim yok? Cevap değişmeden, tablonun kendisini değiştirmek de zor.
Kaynakça
TÜİK, İşgücü İstatistikleri, Haziran 2026.
Dünya Bankası, “Artificial Intelligence and Türkiye’s Labor Market”, Temmuz 2026 (ODTÜ ve Dünya Bankası ortak çalışma notu).
Credera, “Yapay Zekâ Cinsiyet Ayrımı Raporu”; aktaran Anadolu Ajansı.
Nobel Prize Outreach, Nobel Ekonomi Ödülü sahipleri listesi.
Anadolu Ajansı, dünya genelinde kadın merkez bankası başkanları araştırması.
Okuma Rotası
1. Polarized Media and Inflation Expectations — Selva Demiralp, Orkun Saka, Michael Weber Söyleşinin medya bölümünün akademik zemini. Çalışma, Türkiye’de televizyon haberlerinin sıklığı, siyasi kutuplaşma ve kaynağa duyulan güvenin hanehalkı enflasyon beklentisini nasıl şekillendirdiğini inceliyor. Koç Üniversitesi anket verisini panel araştırması ve kontrollü deneyle birleştirmesi nedeniyle dosyanın en doğrudan devamı.
2. A Global Survey of Household Perceptions and Expectations — BIS’in 31 ekonomiyi aynı yöntemle karşılaştırdığı araştırma; hanelerin beklentilerinin gerçekleşen enflasyondan ve profesyonel tahminlerden yüksek olduğunu gösteriyor. Gıda ve enerji fiyatlarının etkisini, kadın-erkek farkını, finansal okuryazarlığı ve merkez bankalarına duyulan güveni birlikte inceliyor. Türkiye ile Arjantin’in beklentileri diğer ülkelerden çok yüksek olduğu için bazı ortak grafiklerden ayrı tutulması da başlı başına dikkat çekici.
3. “Do Americans Trust Women as Central Bankers?”Araştırma, merkez bankacısının aynı politika mesajını kadın ya da erkek kimliğiyle vermesinin güven üzerindeki etkisini deneysel olarak ölçüyor. Profesyonel yeterlilik bilgisinin dahi erkek katılımcılardaki bazı önyargıları tümüyle ortadan kaldırmadığı sonucuna ulaşıyor.
4. OMFIF Gender Balance Index 2026 Rapor, merkez bankaları, ticari bankalar, emeklilik fonları ve varlık fonlarında 300’den fazla kurumu ve 6.000’i aşkın yöneticiyi inceliyor. Kadınların yalnızca merkez bankası başkanlığındaki değil, finansal sistemin bütün liderlik hattındaki yerini gösteriyor.
→ OMFIF Gender Balance Index 2026
